In het primair onderwijs

Stappenplan weer op school 

De afgelopen tijd is er door alle scholen hard gewerkt aan het vormgeven van les op afstand. Het kabinet heeft nu besloten dat het speciaal onderwijs in de basisschoolleeftijd volledig wordt geopend, en dat leerlingen uit het basisonderwijs voor de helft van de tijd naar school gaan. Het staat scholen vrij de organisatie hiervan op hun eigen manier in te vullen. 

Om dit proces te ondersteunen bieden wij je een stappenplan voor het zetten van de eerste stappen en voor het inventariseren van belangrijke vraagstukken. Zorg ervoor dat je samen met het team elke week reflecteert op de gemaakte keuzes en of het haalbaar blijft voor het team. 

De komende tijd zullen wij dit stappenplan verder uitbreiden en updaten op basis van nieuwe ontwikkelingen en van jouw tips en suggesties. 

Belangrijk is het om goed de protocollen voor regulier po en s(b)o door te lezen. Deze protocollen, die binnen de sector met elkaar zijn vastgelegd, zijn richtinggevend. Ook Kaart 4: ‘Weer terug naar school’ geeft veel informatie om tot goede keuzes te komen over de inrichting van je onderwijs.

De stappen per fase:

Fase 1: Terugblik en vooruitblik met het team, ouders en leerlingen
Fase 2: Praktische voorbereiding
Fase 3: Aanbod van onderwijs – wat wil je bereiken?
Fase 4: Plan en reflectie

Fase 1: Terugblik en vooruitblik met het team, ouders en leerlingen

Neem de tijd voor reflectie op de afgelopen tijd. Dit helpt om te bepalen waar jullie naartoe willen en wat voor jullie van belang is in de nieuwe fase. 

Als eerste is het belangrijk om samen met het team te reflecteren op de afgelopen periode en samen vooruit te kijken naar de nieuwe periode. Mogelijke vragen daarbij zijn: 

Daarnaast is het goed om ook te inventariseren hoe de ouders de afgelopen periode hebben ervaren en wat hun verwachtingen zijn voor de nieuwe periode. Kijk daarbij of je ook (enkele) leerlingen kunt spreken, denk bijvoorbeeld aan de Leerlingenraad. De ouders en de leerlingen zou je een paar korte vragen kunnen voorleggen, bijvoorbeeld:

Op basis van alle input van het team, de ouders en de leerlingen kunnen jullie doordachte keuzes maken voor de gefaseerde terugkeer. Betrek de MR bij de keuzes waar inspraak mogelijk is. Je hebt draagvlak nodig van ouders en de MR is daarvoor het orgaan. Ook de PMR kun je goed in positie brengen.

Fase 2: Praktische voorbereiding

Een goede voorbereiding helpt bij ieders gevoel van veiligheid op het moment dat de scholen weer open gaan en leerlingen voor de helft van de tijd naar school komen. Bedenk goed wat je met je team, met de MR en met je bestuur afspreekt. Samenwerken vergroot het draagvlak en het begrip voor de keuzes die je maakt. Vergeet daarbij ook niet de afstemming met externe partijen, zoals de kinderopvang.

In deze stap bespreken we de praktische kant. De volgende stap gaat over de onderwijsinhoudelijke kant.

Organisatie

Voordat je de kinderen welkom kunt heten, zul je duidelijkheid moeten hebben over de inrichting van je school en over je verwachtingen. Hierbij zijn de protocollen richtinggevend, waarbij maatwerk mogelijk blijft. Ook is er een checklist schoolgebouw en wederopstart gemaakt. Deze checklist kan worden gebruikt om de meer gebouwtechnische zaken op te pakken.

Bepaal met elkaar de praktische zaken als:

Als leerlingen deels thuis werken en deels op school zijn, is er sprake van blended learning. Dit vraagt een goede afstemming met elkaar en met ouders over wederzijdse inzet en verwachtingen. En hoe pak je dit praktisch aan? Wat is wenselijk en wat is haalbaar voor zowel team, ouders als leerlingen? Zie voor meer informatie over blended learning het filmpje van deskundige Wilfred Rubens en voor een mogelijke aanpak het filmpje van deskundige Alma van den Bos.

Naast de leerlingen die nu voor de helft naar school komen, heb je ook nog te maken met de noodopvang. Deze kinderen zijn er de hele schooldag. Hoe kun je deze noodopvang vormgeven nu leerkrachten weer voor hun eigen groep staan? Voorkom hierbij zoveel mogelijk wisselende samenstellingen.

Belangrijk om als school de juiste prioriteiten te stellen. Zorg eerst voor de noodopvang en vervolgens voor het fysieke onderwijs aan 50% van de leerlingen. Ten slotte kan er, indien de mogelijkheden het toelaten, gewerkt worden aan (het behoud van) les op afstand.

Personeel

Wees duidelijk wat ieders rol is, bijvoorbeeld van stagiaires en onderwijsassistenten. Denk ook na over collega’s uit de risicogroep. Mogelijk kunnen niet alle leerkrachten voor de klas worden ingezet, omdat ze ziek zijn of tot de risicogroep behoren. Informeer wie meer kan werken en bepaal hoe je als school handelt op het moment dat een leerkracht afwezig is. Meer informatie hierover is te vinden op de website van het RIVM.

Leerlingen

Mogelijk zijn er leerlingen die niet naar school kunnen komen, omdat hun ouders tot een risicogroep behoren of omdat ouders het onveilig vinden. Hoe ga je hier als school mee om? Wat zijn mogelijke acties die je kunt ondernemen om ook deze leerlingen onderwijs te bieden? En hoe ga je om met de instroom van kinderen die vier jaar zijn geworden in de afgelopen periode?

Ouders

Betrek ouders. Informeer ze goed. Geef ze een rol, zodat ze zich onderdeel blijven voelen. Ze zullen hun kinderen niet naar school mogen brengen zoals ze gewend zijn en maken zich mogelijk zorgen over de gezondheid van zichzelf en hun kinderen. Vraag hen bijvoorbeeld ook om praktische hulp zoals: de kinderen ‘afleveren’ met schoenen die ze zelfstandig kunnen vastmaken, bekers die ze zelf kunnen openen, fruit dat al gepeld is et cetera.

Wees duidelijk over de manier waarop je ouders informeert, wanneer je dat doet en waarover het gaat. Geef aan welke gesprekken plaats zullen vinden en dat die digitaal zullen zijn.

Externen

In principe komen er geen externen in je school. Ook niet voor de tussenschoolse opvang. Je zult met je team moeten kijken hoe je dit organiseert. Vaak heb je op school ook externe begeleiders van kinderen, bijvoorbeeld dyslexie ondersteuning, ook deze externen zijn nog niet welkom in de school. Wel mogen de externen die een noodzakelijke zorg komen verlenen in de school komen. Deze moeten zich dan wel houden aan het protocol voor personeel. Ze mogen bijvoorbeeld geen extra beschermingsmiddelen dragen.

Hygiëne en gezondheid

Hygiëne en gezondheid vormen een groot punt van aandacht. Hierover zullen veel vragen komen. Zijn er afspraken over hoe vaak kinderen en personeel hun handen wassen en wie contact heeft met de kinderen in geval van nood? Neem de protocollen en de richtlijnen van het RIVM als uitgangspunt. Zij hebben richtlijnen en handvatten voor de hygiënemaatregelen voor het toelaten van leerlingen en personeel. Regel de schoonmaak van je school goed. Mogelijk is er extra inzet nodig. Ook zullen er mogelijk extra middelen in huis gehaald moeten worden zoals extra zeep en papieren handdoekjes om de afspraken te kunnen uitvoeren.

De organisatie van de BHV is een aandachtspunt. Hoe handel je als er een ongeluk plaatsvindt of wanneer er ontruimd moet worden? Wie mag er bij het kind in de buurt komen en wie kan het kind helpen? Dit geldt ook voor andere situaties waarin contact onvermijdelijk is: een broekplasser, een kind dat emotioneel is, een ruzie op het schoolplein. Het is belangrijk hiervoor als school beschermingsmiddelen te hebben.

Fase 3: Aanbod van onderwijs – wat wil je bereiken?

Voor de inhoudelijke kant verwijzen we vooral ook naar Kaart 4. Daar vind je een leidraad voor de aanpak van het onderwijs waarbij in eerste instantie de nadruk ligt op het welbevinden en op het zicht krijgen op de leerling en zijn/haar ontwikkeling. Voor dit laatste verwijzen we ook naar het filmpje van Dominique Sluijsman ‘Niet toetsen maar leren’.

Ook wordt geadviseerd voor kleine periodes lesstof te plannen. Eerst een paar weken, dan tot aan de zomer en dan voor de periode daarna. Houd het overzichtelijk en behapbaar voor jezelf, de leerlingen en de ouders. Ook zij spelen nog steeds een grote rol nu de kinderen nog niet hele dagen naar school gaan. Informeer de ouders over alle stappen die worden gezet en de gemaakte keuzes en wat er van hen thuis wordt verwacht.

Een goede start

De eerste dagen en weken op school is er vooral veel aandacht nodig voor het sociaal-emotionele aspect. Iedereen heeft op afstand onderwijs gekregen en veel meegemaakt. Zorg dat er voldoende tijd en aandacht is om al deze ervaringen met elkaar te verwerken en van het ‘echte’ contact met elkaar te genieten. Een paar voorbeelden:

Kijken tot aan de zomer

Hoe wil je je onderwijs inrichten tot aan de zomer? Blijf realistisch en kijk naar wat mogelijk is met inachtneming van de belastbaarheid van het team. Deze keuzes worden natuurlijk gemaakt op basis van de visie, het schoolplan en de schoolontwikkelingen. Het gaat hierbij om de volgende vragen:

Fase 4: Plan en reflectie

Op basis van bovenstaande stappen kom je tot een plan voor de gefaseerde terugkeer. Verdeel taken om dit plan verder uit te werken en te komen tot een goede voorbereiding en houd elkaar op de hoogte van de vorderingen.

Wees je ervan bewust dat je het plan wat je gezamenlijk hebt opgesteld, gaandeweg moet bijstellen en verbeteren. Zorg ervoor dat je elke week de tijd neemt om met elkaar te reflecteren op de afgelopen week. Is het onderwijs gelukt zoals je voor ogen had? Werken de logistieke keuzes? Wat wil je de komende week gaan aanpakken en verbeteren en wat zijn je successen?

Maak ook ruimte voor overige vraagstukken, bijvoorbeeld de voorbereiding op volgend jaar en de reflectie op deze gehele periode. Bert Smits geeft ook aan dat je vooruit moet denken naar volgend schooljaar en er voor moet zorgen dat je een fitte en wendbare school blijft. Bekijk voor meer tips zijn filmpje. Houd bovenal in de gaten dat er voldoende aandacht is voor het persoonlijke contact en dat de werkbelasting voor de collega’s behapbaar blijft.

Terug